ಬೋಡೋ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾದರಿಯ ಕುಕಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕುಕಿ ಬಂಡುಕೋರರ ಒತ್ತಾಯ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಬೋಡೋ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾದರಿಯ ಕುಕಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕುಕಿ ಬಂಡುಕೋರರ ಒತ್ತಾಯ

23 ಕುಕಿ ಬಂಡುಕೋರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ 17ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕುಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಯು 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕುಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ

ಕೋವರ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರೇಶ್

ಈಗ ಮೋದಿ ಅವರ ಕೇಂದ್ರ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ತಾನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನ ನಾಗಾಲಿಮ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮಂಡಳಿಯ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬೆನ್ನಲ್ಲೆ ಮಣಿಪುರದ ಕುಕಿ ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕುಕಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕುಕಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನ ಬೋಡೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ಬಿಟಿಸಿ) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಬೋಡೋ ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಂತರ 2003 ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಆರನೇ ಪರಿಚ್ಚೇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಿಟಿಸಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಟಿಸಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳು ನಂತರ ಬೊಡೊಲ್ಯಾಂಡ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ 2020 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ ಆಫ್ ಬೊಡೊಲ್ಯಾಂಡ್ (ಎನ್‌ಡಿಎಫ್‌ಬಿ), ಆಲ್ ಬೋಡೋ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಬೋಡೋ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್. ಬೊಡೊಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಬೋಡೋಗಳ ಭೂ-ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುರುತನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಬಿಟಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ

ಈಗ 23 ಕುಕಿ ಬಂಡುಕೋರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ 17ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕುಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆ (ಕೆಎನ್‌ಓ) ಯು 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕುಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ನಾವು ಸಂವಿಧಾನದ ಆರನೇ ಪರಿಚ್ಚೇದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರದೊಳಗೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವ-ನಿರ್ಣಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿಡುತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲ. ನಾವು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ, ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಡೆಗಣಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕೆಎನ್‌ಒ ವಕ್ತಾರ ಡಾ. ಸೀಲೆನ್ ಹಾಕಿಪ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕುಕಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಿಜೋರಾಂ, ತ್ರಿಪುರ, ಮೇಘಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಣಿಪುರದ ಮೈಟೈ, ಕುಕಿ ಮತ್ತು ನಾಗ ಸಮುದಾಯಗಳು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕುಕಿಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 2012 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುಕಿ ಜನಾಂಗದವರು ಮಣಿಪುರದ 28.5 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 30 ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಮೈಟೀ ಜನಾಂಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವ ಮಣಿಪುರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕುಕಿಗಳು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಒಟ್ಟು 60 ಸದಸ್ಯರ ಸದನದಲ್ಲಿ, 40 ಸ್ಥಾನಗಳು ಇಂಫಾಲ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೈಟೈ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕುಕಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗಾಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ 20 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಮಣಿಪುರದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 45 ರಷ್ಟಿದೆ. ಕುಕಿಗಳು ‘ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋರಾಡಿದರು. ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ತಲೆಬಾಗದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕುಕಿಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪಡೆದ ನಂತರವೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅವರನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಕುಕಿ ಸಮುದಾಯ ಇಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾಗ ಮತ್ತು ಕುಕಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಜಕೀಯ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಕುಕಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸೀಲೆನ್ ಹಾಕಿಪ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕುಕಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪುಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ಆಫ್ ಆಪರೇಶನ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ 23 ಗುಂಪುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು 13 ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸರ್ಕಾರವು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಎಸ್‌ಒಒ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಎರಡೂ ಜೊತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 29, 2020 ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಜಂಟಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 2020 ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗಲೂ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್‌ 19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಇದು ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಮಣಿಪುರದ ಚೂರಚಂದಪುರ, ಚಾಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ಪೋಕ್ಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸೈಲೆನ್ ಹಾಕಿಪ್ ಹೇಳಿದರು.

ಕುಕಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗಾಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಯ ರಚನೆಯ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕುಕಿಗಳಲ್ಲೇ ಹತ್ತಾರು ಬಂಡುಕೋರ ಸಂಘಟನೆಗಳಿದ್ದವು. ಈಗ ಕುಕಿಗಳು ಒಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಾಗಾಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮೀಪದ ಕುಕಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಮ್ಜೊಂಗ್, ಸೇನಾಪತಿ ಮತ್ತು ತಮೆಂಗ್ಲಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಕಿಮ್‌ನ ಮಾಧ್ಯಮ ವಕ್ತಾರ ಪಾವೊಲಿಯನ್‌ಲಾಲ್ ಹಾಕಿಪ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಣಿಪುರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್. ಬಿರೆನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಬಂಡಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಗಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ದೇಶದ ಏಕತೆ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 1992-94ರಲ್ಲಿ ಕುಕಿಗಳು ಮಾಫೌ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪರಿಹಾರದ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಹಿಂಸೆ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 1993 ರಂದು, ಜೌಪಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಭೀಕರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಕಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು - ಇದನ್ನು ‘ಕಪ್ಪು ದಿನʼಎಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕುಕಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು ಒಪ್ಪಂದವು ಮಣಿಪುರದ ಕುಕಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಾರದು. ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಬದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಕಿಪ್ ವಿಶ್ವಾಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕುಕಿ ಬಂಡುಕೋರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಮುಂದೂಡುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹಾಕಿಪ್‌ ಟೀಕಿಸಿದರು.ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ನಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೈಟೀಸ್‌ ಸಮುದಾಯ ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ, ನಾಗ ಮತ್ತು ಕುಕಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರು ‘ಸಾಮೂಹಿಕ ಜಾಗದಲ್ಲಿ’ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಸಮಾನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಇತರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಾಕಿಪ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Click here to follow us on Facebook , Twitter, YouTube, Telegram

Pratidhvani
www.pratidhvani.com